Ποιες είναι οι αρχές που δίνουμε στα παιδιά, από την τρυφερή ακόμη ηλικία, όπου η κρίση τους δεν είναι ακόμη διαμορφωμένη και είναι λογικό να απορροφούν οτιδήποτε τους σερβίρουμε ως θέσφατο;

Είναι αισχρό, ύπουλο και εντελώς ανεύθυνο από μέρους μας, αλλά και πέρα για πέρα υποκριτικό το να καιγόμαστε για τον "γονικό έλεγχο" στο διαδύκτιο, ενώ την ίδια στιγμή μένουμε επίμονα ανυποψίαστοι μπροστά τις "παραδοσιακές" φόρμες του τύπου "το παραμύθι της γιαγιάς".

Ας εξετάσουμε λιγάκι την αθωότητα αυτών των παραμυθιών:

Η Κοκκινοσκουφίτσα

Θέμα:
Μια μικρή ξεκινά να πάει φαγητό στην άρρωστη και κλινήρη γιαγιά της, διασχίζοντας το δάσος και φορώντας (γιατί άραγε;) έναν κόκκινο σκούφο. Εκεί, τη βρίσκει ο λύκος, κι αφού της αποσπά την πληροφορία ότι σε συγκεκριμένο σημείο του δάσους υπάρχει μια ανύμπορη κι ανυπεράσπιστη γιαγιά, προλαβαίνει, πηγαίνει στο σπίτι της γιαγιάς πριν από εκείνη (λογικό, το δάσος είναι το λημέρι του κι εκείνη στο μεταξύ χαζολόγαγε στο δρόμο), τρώει τη γιαγιά κι έπειτα βάζει τα ρούχα της και ξαπλώνει στο κρεβάτι, αντ' αυτής, περιμένοντας την Κοκκινοσκουφίτσα. Οταν εκείνη φτάνει στο σπίτι, δεν καταλαβαίνει τίποτα μέχρι τη στιγμή που της ορμάει και την τρώει κι εκείνη. Ομως, ένας κυνηγός που περνούσε στο μεταξύ τυχαία από το σημείο, άκουσε φωνές, μπήκε στο σπίτι και παρόλο που ο λύκος είχε φάει ήδη και τη μικρή, τον πυροβόλησε. Επειτα, πήρε ένα ψαλίδι, έκοψε την κοιλιά του λύκου και έβγαλε από μέσα τη μικρή και τη γιαγιά της. Εκείνες πάλι, όταν σώθηκαν, περιχαρείς, γέμισαν την κοιλιά του λύκου με πέτρες, ούτως ώστε όταν ξυπνήσει (?!) και πάει να πιεί νερό στο πηγάδι, να πέσει μέσα από το βάρος και να πνιγεί.

Ηθικό δίδαγμα:
α) Ο φόνος είναι κάτι επιτρεπτό αρκεί να είναι έμμεσος
β) όταν πρόκειται να διαπράξεις αυτοδικία, φρόντισε να μη σε πιάσουν
γ) όταν κάποιος σε αδικεί ή σε κακοβουλεύεται, σκότωσέ τον
δ) δεν έχει καμία σημασία εάν κάποιος πρόλαβε να τον σκοτώσει πριν από σένα, εσύ καλά θα κάνεις να το σιγουρέψεις (για καλό και για κακό)


Η Χιονάτη

Θέμα:
Μια βασίλισσα ευχήθηκε να έχει μια κόρη άσπρη σαν το χιόνι. Η ευχή έγινε πραγματικότητα και την ονόμασε Χιονάτη. Σύντομα η βασίλισσα πέθανε και ο πατέρας ξαναπαντρεύτηκε. Η νέα του όμως σύζυγος δεν ήθελε καμία άλλη γυναίκα να είναι πιο όμορφη από αυτήν. Η βασίλισσα είχε ένα μαγικό καθρέφτη. Κάθε μέρα κοιταζόταν σ' αυτόν και τον ρωτούσε: Καθρέφτη ποιά είναι η ωραιότερη απ' όλες; Ο καθρέφτης απαντούσε:"Ω, βασίλισσα, εσύ είσαι η ωραιότερη απ' όλες". Όταν όμως η Χιονάτη μεγάλωσε, ο καθρέφτης απάτησε ότι αυτή ήταν η ομορφότερη. Η βασίλισσα έδωσε σε έναν κυνηγό την εντολή ναπάρει την Χιονάτη στο δασος και να την σκοτώσει, την λυπήθηκε και έφερε την καρδια από ένα ελάφι ως αποδεικτικό στοιχειο (αντί αυτό τις Χιονάτης). Μονη τις η χιονάτη έφτασε στο σπίτι τον επτά νάνων. Ξάπλωσε εκεί και αποκοιμήθηκε. Μετά από λίγη ώρα οι νάνοι μπήκαν στο σπίτι τους και την είδαν να κοιμάται. Τότε η Χιονάτη ξύπνησε και τους είπε την ιστορία της. Μια μέρα η βασίλισσα κοιτάχτηκε στον καθρέφτη. Τον ρώτησε τη συνηθισμένη της ερώτηση. Ο καθρέφτης της απάντησε ότι η Χιονάτη ήταν ωραιότερη. Της είπε επίσης, ότι ήταν με τους εφτά νάνους στο δάσος. Αμέσως η βασίλισσα φόρεσε το φόρεμα μιας γριάς και πήγε στο σπίτι των νάνων. Η γριά ζητιάνα έδεσε σφιχτά τη Χιονάτη με μια δυνατή κορδέλα. Η Χιονάτη λιποθύμησε κι έπεσε κάτω. Οι νάνοι ήρθαν, έκοψαν τις κορδέλες και την έσωσαν. Ο καθρέφτης είπε στη βασίλισσα ότι η Χιονάτη ήταν ακόμα ζωντανή. Η βασίλισσα ήθελε να σκοτώσει τη Χιονάτη. Έφτιαξε ένα δηλητηριασμένο μήλο. Η μια πλευρά ήταν πράσινη και η άλλη ήταν κόκκινη. Η κόκκινη πλευρά ήταν δηλητηριασμένη. Η βασίλισσα ντύθηκε σαν χωριάτισσα και πρόσφερε στη Χιονάτη το δηλητηριασμένο μήλο. Η Χιονάτη λιποθύμησε και όταν οι νάνοι την βρήκανε την θεωρήσανε νεκρή. Την επόμενη μέρα ένας νέος πρίγκιπας πήγε εκεί και είδε την όμορφη κοπέλα που ήταν μέσα στο φέρετρο. Νόμιζε ότι ήταν ζωντανή. Οι νάνοι του επέτρεψαν να την πάρει στο μέρος του. Στη διαδρομή το φέρετρο κουνήθηκε απότομα. Το κομμάτι του μήλου έπεσε από το στόμα της και η Χιονάτη σηκώθηκε. Αργότερα ο πρίγκιπας την παντρεύτηκε. (Σημ.: Αυτό δεν ξέρω αν είναι έτσι, αντιγραφή από Βικιπαίδεια είναι, σιγά μην τα θυμάμαι κιόλας)

Ηθικό δίδαγμα:
α) τα μαγικά αντικείμενα λένε πάντα την αλήθεια
β) η ηλιθιότητα σκοτώνει
γ) η μητριά είναι εξ ορισμού κακιά
δ) εάν είσαι ορφανό από μάνα, πας σαν το σκυλί στ' αμπέλι
ε) καλό είναι να σε σώζουν, αλλά άμα σε σώζει πρίγκιπας είσαι αρχηγόπουλο


Τα 3 γουρουνάκια

Θέμα:
Τρία μικρά γουρουνάκια βάλθηκαν να φτιάξουν τα τσαρδιά τους. Το ένα το έφτιαξε από άχυρα, το άλλο από ξύλα και το τρίτο από τούβλα. Κάποια στγμή έφτασε ο λύκος στο σημείο και είδε το ένα γουρουνάκι (αυτό που είχε χρησιμοποιήσει άχυρο) στην αυλή. Εκείνο έτρεξε και οχυρώθηκε στο σπίτι του για να γλιτώσει. Ο λύκος όμως, φυσώντας δυνατά, έριξε το αχυρένιο σπίτι του κι αυτό έφυγε τρέχοντας και ζήτησε καταφύγιο στο σπίτι του αδερφού του, που το είχε φτιάξει από ξύλα. Ο λύκος το ακολούθησε κι εκεί, και με ένα δυνατό σπρώξιμο, έριξε κι αυτό το σπίτι. Τα δυο γουρουνάκια τότε κατέφυγαν στο 'κανονικό' σπίτι του τρίτου. Ο λύκος όσο κι αν προσπάθησε να ρίξει κι αυτό το σπίτι δεν τα κατάφερε κι αποφάσισε να μπει από την καμινάδα. Πέφτοντας όμως από εκεί, έκαψε την ουρά του κι έφυγε τρέχοντας αφήνοντας ήσυχα τα γουρούνια..

Ηθικό δίδαγμα:
α) δεν αρκεί να έχεις σπίτι, πρέπει να έχει και προδιαγραφές
β) αν δεν έχεις αδέρφια δεν έχεις κι εναλλακτικές
γ) ένα σπίτι μπορεί να σε γλιτώσει από τον εχθρό (!)
δ) ο μάγκας είναι εκείνος με το καλύτερο σπίτι


Η Σταχτοπούτα

Θέμα:
Ενας έμπορος με γυναίκα και μια κόρη, αποφασίζει μετά το θάνατο της γυναίκας του να παντρευτεί μια άλλη. Αυτή που πήρε είχε δυο κόρες. Φεύγει λοιπόν μακριά ο έμπορος για δουλειές και η μητριά μετατρέπει την κόρη του σε υπηρέτρια. Κάποια στιγμή, ο πρίγκηπας της περιοχής αποφασίζει να παντρευτεί και κάνει έναν χορό, στον οποίο καλεί κάθε θηλυκό της πόλης. Η Σταχτοπούτα, ετοίμασε τις δυο της αδερφές για το χορό, αλλά εκείνης της απαγόρευσε η μητριά της να πάει. Οπως έμεινε πίσω λοιπόν, στο σπίτι, μετά την αναχώρηση των υπολοίπων για το χορό, εμφανίζεται η νονά της που έτυχε να είναι και νεράιδα, μετατρέπει με το μαγικό ραβδί της μια κολοκύθα σε άμαξα, κάτι ποντίκια σε άλογα, της μοστράρει από το πουθενά κι ένα χρυσό φόρεμα και δυο κρυστάλλινα γοβάκια και τη στέλνει στο χορό, αλλά της λέει ότι τα μάγια θα κρατήσουν μέχρι της δώδεκα τη νύχτα, μετά όλα θα γίνουν όπως πριν. Πήγε λοιπόν η μικρή στο χορό, την είδε ο πρίγκιπας, την ηράσθη σφόδρα, αλλά δώδεκα παρά κάτι εκείνη έφυγε τρέχοντας και δεν πρόλαβε να μάθει ο πρίγκηπας ποια ήταν. Καθώς κατέβαινε κουτρουβαλόντας τη σκάλα με τις μπάντες, της βγήκε το γοβάκι (το οποίο περιέργως πως δεν εξαφανίστηκε μετά τις 12 !!), το πήρε ο πρίγκηπας ο οποίος στο μεταξύ είχε τρέξει ξωπίσω της και έβαλε τους αυλικούς τους να κάνουν την πόλη άνω κάτω, μέχρι να βρούνε σε ποια κάνει αυτή η γόβα. Σπίτι σε σπίτι, φτάσανε και σ' αυτό της Σταχτοπούτας, της το φορέσανε, της έκανε και την πήρανε στο παλάτι και καλά στέφανα.

Ηθικό δίδαγμα:
α) η μητριά είναι οπωσδήποτε και πάντα κακιά
β) η μητριά που έχει και δικά της παιδιά, όχι απλά δεν πρόκειται να σε αγαπήσει ποτέ, αλλά θα σε εκμεταλλευθεί κιόλας
γ) άμα έχεις νονά νεράιδα όλα λύνονται
δ) δεν είναι κακό να χρησιμοποιήσεις λίγη μαγεία άμα δεν καταφέρεις να κάνεις με άλλους τρόπους αυτό που θέλεις
ε) χρησιμοποίησε κάθε μέσο για να μπεις στο παλάτι κι εκεί θα αναγνωριστεί η αξία σου και θα βολευτείς


Το ασχημόπαπο

Θέμα:
Μια πάπια κλωσσάει τα αυγά της στη φάρμα και περιμένει τα νεογνά. Οταν σκάνε τα αυγά ένα από τα πουλιά ήταν διαφορετικό από τα άλλα. Γκρίζο και μικροκαμωμένο. Εκείνη, για να δει αν είναι δικό της τα πήγε στη λίμνη κι αφού είδε ότι κι εκείνο δε φοβήθηκε να κολυμπύσει, πείστηκε πως είναι δικό της παπί και το αγαπούσε όπως τα άλλα (κατόπιν δοκιμής όμως). Τα αδέρφια του όμως και τα άλλα ζώα της φάρμας το κορόιδευαν συνέχεια για την ασχήμια του, κι όσο περνούσε ο καιρός τόσο και μεγάλωνε κι η διαφορά του από τα αδέρφια του. Με τα πολλά, τα ζώα της φάρμας το έδιωξαν κι εκείνο βρήκε καταφύγιο σε μια μικρή λιμνούλα εκεί κοντά, όπου αποφάσισε να ζήσει ολομόναχο και κρυπτόμενο γιατί ντρεπόταν για την ασχήμια του. Εβλεπε από μακριά τους κύκνους να πετούν και τους ζήλευε, ώσπου πέρασε ο καιρός, μεγάλωσε πια και κάποια μέρα παρατηρώντας την αντανάκλασή του στο νερό, κατάλαβε ότι ήταν κύκνος. Το πλησίασαν δε και οι κύκνοι που περνούσαν κατά καιρούς από τη λιμνούλα και το πήραν μαζί τους.

Ηθικό δίδαγμα:
α) όσο διαφορετικός και νά 'σαι, μη μασάς, απλά κάνανε λάθος στο μαιευτήριο, εσύ σίγουρα δεν ανήκεις στο τσούρμο που σε κοροϊδεύει
β) όσο και να σ' αγαπάει η μάνα σου, οι άλλοι πάντα θα είναι σκληροί μαζί σου
γ) όταν διαφέρεις, φύγε
δ) η απομόνωση κάνει θαύματα !!

Και πάει λέγοντας....

Και για να μην είμαστε μονόπλευροι, ας θυμόμαστε πάντα πως τα παραμύθια είναι κομμάτι της παράδοσής μας και τα περισσότερα έχουν τις ρίζες τους στο μεσαίωνα, εξ ου και η εμμονή σε βασιλιάδες, πριγκιπόπουλα, δράκους και -φυσικά- μαγεία... φαρμακώματα, ξόρκια, νεράιδες, ξωτικά και ότι άλλο γεννούσε η τότε λαϊκή φαντασία.

Με τον καιρό βέβαια και από στόμα σε στόμα, οι αρχικές διηγήσεις άλλαξαν αρκετά. Και στην εποχή μας (βλ. Disney) πολλά πράγματα παραλλάχθηκαν εντελώς, ακριβώς για να έχουν έναν κάπως πιο παιδαγωγικό και εμφανίσιμο στην οθόνη χαρακτήρα. Τότε όμως ήταν εντελώς διαφορετικές εποχές κι ελλείψει τηλεοράσεως, τα παραμύθια ήταν κάτι σημαντικό για την καθημερινότητα και οι καλοί παραμυθάδες ήταν περιζήτητοι.

Δεν αποκλείεται δε ακόμη, μέσω αυτών των μύθων, μιας και γίνονταν ευρύτερα γνωστοί κι είχαν μεγάλη απήχηση κι αντοχή στο χρόνο, να περνούσαν οι τότε 'μάγοι' ή αλχημιστές αν θέλετε, τα δικά τους 'μυστικά' μηνύματα.

Σίγουρα δεν είναι περισσότερο επιλήψιμα τα παραμύθια από τα συνήθη τερατόμορφα κουκλάκια ή από τα αιμοχαρή πολεμικά ηλεκτρονικά παιχνίδια που μονοπωλούν τον ελεύθερο χρόνο των πιτσιρικάδων, αλλά... άμα τα βλέπεις να βγαίνουν στους δρόμους και να πετροβολάνε αδιακρίτως.. μην κάνεις και το σαστισμένο! Λογικό είναι. Τα μεγαλώνουμε μέσα στη βία. Την ξέρουν, την αγαπούν κι απλά την αναπαράγουν.

Τι κι αν χάνεται ο Αμαζόνιος;... σιγά τη ζούγκλα!!